-
Wycena należności na dzień bilansowy
Stosownie do art. 28 ust. 1 pkt 7 ustawy o rachunkowości, na dzień
bilansowy należności wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, z
zachowaniem zasady ostrożności.
Kwotę wymaganej zapłaty należności
wyznacza nominalna kwota należności. Mogą ją powiększać kary umowne,
zasądzone koszty sądowe oraz należne za zwłokę w zapłacie odsetki umowne
lub ustawowe, których zapłaty według stanu na dzień bilansowy oczekuje
jednostka. Oznacza to, że w bilansie wykazuje się należności w ich
wartości nominalnej z uwzględnieniem odsetek za zwłokę - oczywiście pod
warunkiem, że jednostka nie rezygnuje z ubiegania się o te odsetki. W
przypadku gdy wierzyciel nie zamierza naliczać odsetek zwłoki od swoich
należności z uzasadnionych przyczyn, należność od dłużnika wykazuje w
bilansie w jej wartości nominalnej.
Należy pamiętać, że zgodnie ze
wspomnianym art. 28 ust. 1 pkt 7 ustawy o rachunkowości, należności
wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy w kwocie wymaganej
zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności. Ostrożność w wycenie
należności polega zaś na uwzględnieniu stopnia prawdopodobieństwa ich
zapłaty. Jeśli zapłata nie jest prawdopodobna, należy zaktualizować
wartość należności poprzez dokonanie odpisu aktualizującego. Przepisy
art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości stanowią, iż wartość należności
aktualizuje się uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty
poprzez dokonanie odpisu aktualizującego - w odniesieniu do:
1)
należności od dłużników postawionych w stan likwidacji lub w stan
upadłości - do wysokości należności nieobjętej gwarancją lub innym
zabezpieczeniem należności, zgłoszonej likwidatorowi lub sędziemu
komisarzowi w postępowaniu upadłościowym,
2) należności od dłużników
w przypadku oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek
dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania
upadłościowego - w pełnej wysokości należności,
3) należności
kwestionowanych przez dłużników oraz tych, z których zapłatą dłużnik
zalega a według oceny sytuacji majątkowej i finansowej dłużnika spłata
należności w umownej kwocie nie jest prawdopodobna - do wysokości
niepokrytej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności,
4)
należności stanowiących równowartość kwot podwyższających należności w
stosunku do których uprzednio dokonano odpisu aktualizującego - w
wysokości tych kwot, do czasu ich otrzymania lub odpisania,
5)
należności przeterminowanych lub nieprzeterminowanych o znacznym stopniu
prawdopodobieństwa nieściągalności, w przypadkach uzasadnionych
rodzajem prowadzonej działalności lub strukturą odbiorców - w wysokości
wiarygodnie oszacowanej kwoty odpisu, w tym także ogólnego, na
nieściągalne należności.
Stosownie do art. 35b ust. 2 ustawy o
rachunkowości, odpisy aktualizujące wartość należności zalicza się
odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub do kosztów
finansowych - w zależności od rodzaju należności, której dotyczy odpis.
W
tym miejscu należy mieć na uwadze fakt, że wykazywane w aktywach
bilansu należności prezentowane są według wartości księgowej
(wynikającej z salda Wn kont zespołu 2) pomniejszonej o wartość
dokonanych od tych należności odpisów aktualizujących, ujętych po
stronie Ma konta 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności" (konto to
jest kontem korygującym do kont poszczególnych rozrachunków). Obowiązek
tego zmniejszenia wynika z art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości.
W
związku z powyższym, należności objęte 100% odpisem aktualizującym nie
są wykazane w aktywach bilansu - ich wartość bilansowa wynosi bowiem
zero.